انواع مداد طراحی

انواع مداد طراحی و کاربرد آنها

در این مقاله قصد داریم در مورد انواع مداد طراحی و کاربرد هر کدام صحبت کنیم، با مجله مداد تحریر همراه باشید.

مداد طراحی، که هسته اصلی آن از ترکیب گرافیت و خاک رس تشکیل شده است، فراتر از یک ابزار ساده نوشتاری است و دروازه‌ای به سوی دنیای وسیع هنرهای تجسمی محسوب می‌شود. تنوع در نسبت ترکیب گرافیت (که تیرگی را ایجاد می‌کند) و خاک رس (که سختی را تعیین می‌کند)، باعث پدید آمدن طیف گسترده‌ای از درجات مداد شده که هر یک کاربرد تخصصی خود را در خلق یک اثر هنری دارند. یک طراح حرفه‌ای با شناخت کامل این درجه‌بندی‌ها، می‌تواند کنتراست، بافت، عمق و ظرافت مورد نظر خود را با دقت بی‌نظیری به تصویر بکشد.

سیستم درجه‌بندی استاندارد مدادها عمدتاً بر اساس حروف لاتین H (Hard به معنای سخت) و B (Black به معنای سیاه یا نرم) و ترکیب آن‌ها HB بنا شده است. این حروف و اعداد متصل به آن‌ها، میزان سختی و نرمی و در نتیجه تیرگی و روشنی خطوط را مشخص می‌کنند. درک این سیستم برای انتخاب مجموعه ابزار مناسب، از کشیدن خطوط اولیه تا اجرای سایه‌های عمیق نهایی، حیاتی است و به هنرمند کمک می‌کند تا کنترل کاملی بر روی اثر خود داشته باشد.

مدادهای گروه H (سخت و روشن)

مدادهای گروه H (مانند 2H، 4H و 6H) به دلیل داشتن مقدار بیشتری خاک رس در مغزی خود، بسیار سخت و محکم هستند. این ویژگی باعث می‌شود که نوک مداد بسیار نازک و مقاوم باقی بماند و خطوطی بسیار دقیق، ظریف، کم‌رنگ و روشن بر روی کاغذ ایجاد کند. به دلیل سختی بالا، گرافیت کمتری بر روی کاغذ رها می‌شود و خطوط حاصله، کمتر پخش شده یا لک می‌اندازند و به راحتی قابل پاک کردن هستند، بدون اینکه اثر عمیقی روی بافت کاغذ بگذارند. بالاترین درجه سختی در این گروه 9H است که کم‌رنگ‌ترین خط ممکن را می‌کشد.

کاربرد اصلی مدادهای H در طراحی‌های اولیه (اسکیس) و نقشه‌کشی‌های فنی و معماری است. در مراحل ابتدایی طراحی، از این مدادها برای کشیدن خطوط راهنما، تعیین تناسبات و ثبت طرح‌های اولیه استفاده می‌شود تا در مراحل بعدی بتوان به راحتی آن‌ها را اصلاح یا با درجات تیره‌تر پوشاند. به دلیل دقت و ثبات بالا، این گروه مدادها ابزاری ایده‌آل برای طراحان صنعتی و مهندسان به شمار می‌روند که نیازمند خطوط صاف و اندازه گیری شده با کمترین احتمال لک و پخش شدن هستند.

مدادهای گروه B (نرم و تیره)

مدادهای گروه B (مانند 2B، 4B، 6B و بالاتر تا 9B) دقیقاً نقطه مقابل مدادهای H هستند و با گرافیت بیشتر و خاک رس کمتر ساخته می‌شوند. این ترکیب به مغزی مداد نرمی و چربی می‌بخشد، در نتیجه خطوطی بسیار پررنگ، تیره و مشکی ایجاد می‌کنند. هرچه عدد کنار B بیشتر باشد، نرمی مداد افزایش یافته و به همان نسبت، تیرگی خطوط حاصله و قابلیت سایه‌زنی گسترده آن بیشتر می‌شود. نرمی این مدادها باعث می‌شود گرافیت به راحتی روی کاغذ پخش شود و نیاز به فشار کمتری داشته باشد، اما در عین حال سریع‌تر کند شده و احتمال لک شدن کار با آن‌ها بالاتر می‌رود.

اصلی‌ترین کاربرد مدادهای گروه B در سایه‌زنی، ایجاد عمق و کنتراست در آثار هنری، به ویژه در تکنیک سیاه قلم و طراحی چهره است. از درجات پایین‌تر مانند 2B و 4B برای سایه‌های ملایم و نیمه‌تاریک و از درجات بالاتر مانند 6B و 8B برای ایجاد تیرگی‌های عمیق، هایلایت‌ها و بخش‌هایی که نیاز به بافت تیره دارند، استفاده می‌شود. این مدادها برای انتقال احساس و حالت به طراحی، و همچنین ایجاد بافت‌های مخملی و تیره روی کاغذ بسیار عالی هستند و به اثر جلوه‌ای سه‌بعدی و قوی می‌بخشند.

مداد HB و F (متوسط و عمومی)

مداد HB به عنوان یک درجه‌بندی میانی شناخته می‌شود و مخفف Hard Black است. این مداد در واقع تعادلی نسبتاً یکسان از گرافیت و خاک رس دارد، که نه بیش از حد سخت است که روشن بنویسد و نه بیش از حد نرم است که به سرعت پخش شود. مداد HB همان مداد معمولی است که بیشتر برای نوشتن روزمره، امتحانات و کشیدن طرح‌های عمومی سریع مورد استفاده قرار می‌گیرد. این درجه برای شروع کار طراحی و ثبت خطوط میانی که نه نیاز به تیرگی شدید دارند و نه باید بسیار روشن باشند، کاربرد دارد.

مداد F (مخفف Fine Point یا Firm) از نظر سختی کمی بالاتر از HB قرار می‌گیرد، اما همچنان در رده مدادهای عمومی و میانی است. ویژگی بارز مداد F این است که نوک محکم‌تری دارد و دیرتر از HB کند می‌شود، در نتیجه برای کشیدن خطوط دقیق و نسبتاً نازک که نیاز به تیز کردن مکرر ندارند، مناسب است. اگرچه این دو درجه بیشتر برای نوشتار عمومی و کارهای دفتری استفاده می‌شوند، در طراحی نیز می‌توان از آن‌ها به عنوان نقطه شروعی برای تعیین فرم کلی طرح یا پر کردن بخش‌هایی با تُن خاکستری متوسط استفاده کرد.

مدادهای تخصصی (زغالی، کنته و بدون چوب)

مداد زغالی (Charcoal Pencils) و مداد کربنی (Carbon Pencils) ابزارهایی هستند که برای دستیابی به تیرگی فوق‌العاده‌ای که گرافیت قادر به ایجاد آن نیست، استفاده می‌شوند. مداد زغالی از زغال فشرده ساخته شده و سیاهی بسیار عمیق‌تر، مات و غنی‌تری نسبت به گرافیت دارد. این مدادها برای ایجاد بالاترین کنتراست‌ها و تیرگی‌های نهایی در نقاشی‌های سیاه قلم، طراحی پرتره و طرح‌های فیگوراتیو که نیاز به بافت‌دهی خشن دارند، بی‌نظیر هستند. با این حال، زغال به شدت پخش می‌شود و نیاز به تثبیت کننده (فیکساتیو) دارد.

مدادهای بدون چوب (Graphite Sticks) و مداد کنته (Conté Pencils) اشکال تخصصی دیگری از ابزارهای طراحی هستند. مدادهای بدون چوب که مغزی گرافیتی فشرده و ضخیم دارند، برای پوشش سریع سطوح بزرگ و سایه‌زنی‌های گسترده کاربرد دارند. از طرف دیگر، مداد کنته علاوه بر گرافیت و خاک رس، حاوی رنگدانه‌هایی نظیر اکسید آهن است و معمولاً در رنگ‌های خاکی (قرمز، قهوه‌ای، مشکی و سفید) موجود است. مداد کنته برای طراحی‌های سریع، اسکیس‌های رنگی محدود و طراحی‌های فیگوراتیو بافت‌دار بسیار محبوب است و بافت منحصربه‌فردی به اثر می‌بخشد که از گرافیت سنتی متمایز است.

مداد طراحی سیاه قلم

تکنیک سیاه قلم در طراحی، به دلیل تمرکز کامل بر روی تُن، سایه و بافت با استفاده از رنگ سیاه (و سفید کاغذ)، نیازمند مجموعه‌ای خاص از مدادها است تا هنرمند بتواند طیف گسترده‌ای از روشنایی‌ها و تیرگی‌ها را خلق کند. در این تکنیک، مدادهای گروه B اهمیت حیاتی دارند؛ این مدادهای نرم (از B2 تا B9) با رهاسازی گرافیت بیشتر، امکان ایجاد سایه‌های ملایم و همچنین تیرگی‌های عمیق و پرکنتراست را فراهم می‌کنند که برای حجم‌دهی، نشان دادن عمق و ایجاد خطوط تیره نهایی ضروری هستند. علاوه بر مداد گرافیتی، ابزارهای دیگری مانند مدادهای زغالی (برای سیاهی مات‌تر و عمیق‌تر از گرافیت) و مدادهای کنته (که بافت خاکی و متفاوتی دارند) نیز برای دستیابی به بافت‌ها و تیرگی‌های خاص در تکنیک‌های پیشرفته‌تر سیاه قلم، به ویژه در طراحی پرتره و هایپررئال، به کار می‌روند.

برای اجرای موفقیت‌آمیز تکنیک سیاه قلم، صرفاً داشتن مدادهای نرم کافی نیست، بلکه هنرمند باید یاد بگیرد که چگونه از هر درجه مداد برای هدف خاصی استفاده کند. به طور معمول، برای خطوط راهنمای اولیه که نباید در کار نهایی دیده شوند، از مدادهای سخت‌تر مانند HB یا B استفاده می‌شود. سپس برای سایه‌های روشن، از B2 و B4 و برای ایجاد تیرگی‌های متوسط تا عمیق، از مدادهای B6، B8 و بالاتر استفاده می‌شود. کنترل فشار دست در مدادهای سری B بسیار مهم است، زیرا فشار زیاد نوک را پهن کرده و باعث لک شدن می‌شود. در نهایت، بافت نهایی کار سیاه قلم اغلب با ترکیب دقیق مدادهای گرافیتی برای درخشش و زغال برای تیرگی‌های مات، و با استفاده از محوکننده‌های تخصصی، کامل می‌شود.

نکات مهم در انتخاب و خرید مداد طراحی

انتخاب و خرید مداد طراحی مناسب نیازمند توجه به چند نکته کلیدی است تا ابزارهای انتخابی با سبک طراحی و نیازهای هنرمند همخوانی داشته باشند. مهم‌ترین قدم، تعیین طیف درجه سختی و نرمی مورد نیاز است. یک طراح معمولاً به مجموعه‌ای از مدادها نیاز دارد که تمام طیف‌های H (برای خطوط اولیه، دقیق و روشن)، HB (برای خطوط عمومی و میانی) و B (برای سایه‌زنی، تیرگی و عمق‌دهی) را پوشش دهد.

توصیه می‌شود برای شروع، یک ست کوچک شامل درجات اصلی مانند H2، HB، B2 و B6 تهیه شود. همچنین، باید به کیفیت مغزی مداد و برند سازنده توجه کرد؛ برندهای معتبر معمولاً مغزی یکنواخت و بادوامی ارائه می‌دهند که از شکستن ناگهانی یا وجود دانه‌های سخت جلوگیری کرده و تجربه طراحی روان‌تری را تضمین می‌کند.

نکته مهم دیگر، توجه به کاربرد تخصصی مداد و تکنیک طراحی شماست. اگر هدف شما طراحی سیاه قلم با کنتراست بسیار بالا است، علاوه بر مدادهای سری B، به مدادهای تخصصی مانند زغالی یا کربنی نیز فکر کنید، زیرا سیاهی عمیق و مات آن‌ها با گرافیت قابل مقایسه نیست. همچنین، اگر قصد دارید طراحی‌های دقیق و فنی انجام دهید، مدادهای سری H بالاتر (مانند H4 یا H6) و احتمالاً یک مداد مکانیکی با نوک ظریف، انتخاب‌های بهتری هستند.

در نهایت، بافت و نوع کاغذ مورد استفاده نیز بر عملکرد مداد تأثیر می‌گذارد؛ مدادهای نرم (B) روی کاغذهای بافت‌دار بهتر عمل کرده و مدادهای سخت (H) برای کاغذهای صاف مناسب‌ترند. بنابراین، انتخاب شما باید یک مجموعه متعادل باشد که نیازهای مختلف تکنیکی شما را برآورده کند.

جمع بندی

مداد طراحی به عنوان ستون اصلی ابزارهای هنرهای تجسمی، ابزاری است که با تنظیم دقیق نسبت گرافیت و خاک رس، طیف گسترده‌ای از تُن‌ها و خطوط را ارائه می‌دهد. این تنوع در سه گروه اصلی H (سخت)، B (نرم) و HB (متوسط) طبقه‌بندی می‌شود. مدادهای گروه H با خطوط روشن و دقیق، برای طراحی‌های اولیه، فنی و جزئیات ظریف کاربرد دارند و به دلیل سختی بالا، رد کمتری از خود باقی می‌گذارند. در مقابل، مدادهای گروه B با گرافیت زیاد، نرم، تیره و پررنگ هستند و ابزاری ضروری برای سایه‌زنی، ایجاد عمق، بافت و کنتراست‌های عمیق در تکنیک‌هایی چون سیاه قلم محسوب می‌شوند. شناخت این درجه‌بندی‌ها، کلید کنترل هنرمند بر میزان تیرگی، سبکی و بافت اثر است.

بنابراین، برای هر هنرمند، مجموعه‌ای از مدادهای طراحی حکم پالت رنگ‌ها را دارد. یک مجموعه کامل باید تمام درجات از روشن‌ترین H تا تیره‌ترین B را شامل شود تا امکان ایجاد انتقال‌های نرم بین سایه‌ها و ثبت جزئیات دقیق فراهم گردد. علاوه بر مدادهای گرافیتی استاندارد، ابزارهای تخصصی مانند زغال و کنته نیز برای دست‌یابی به سیاهی‌های مات و بافت‌های خاص استفاده می‌شوند. در نهایت، کیفیت برند و انتخاب مداد متناسب با سبک طراحی (چه رئالیسم و چه طراحی‌های اکسپرسیو) نقشی حیاتی در موفقیت یک اثر هنری ایفا می‌کند و طراح را قادر می‌سازد تا ایده‌های خود را با نهایت دقت و احساس به تصویر بکشد.